Nooit meer crisis in oktober

crisis

Afbeelding overgenomen van: http://www.radiomiami.us

Mijn moeder was slechts een meisje van vijf jaar oud, wonend in een appartementencomplex in het centrum van Havana, en ik niets meer dan een van de vele eitjes die in haar buik sliepen. Te midden van de dagelijkse sleur en de eerste tekenen van schaarste die zich al aankondigde in de Cubaanse maatschappij, had zelfs mijn oma niet door hoe dicht wij bij de Holocaust waren die oktober in 1962. De familie voelde de spanning, het triomfalisme en de collectieve nervositeit dat er iets delicaats stond te gebeuren, maar nooit kon zij de ernst van de situatie helemaal indenken. Zij die deze wrede maand beleefden, gedroegen zich hetzelfde, of ze nou afstandelijk waren of medeplichtig, slecht geïnformeerd of bereid tot het brengen van offers, enthousiast of neutraal.

De zogeheten Raketcrisis, in Cuba bekend als de Oktobercrisis, liet op verschillende manieren zijn sporen achter verschillende generaties Cubanen. Waar de ene zich de doodsangst van het moment zelf  herinnert, blijven anderen achter met beelden van de constante spanning van de loopgraven, van de gasmaskers, van de sirene die elke nacht kon gaan loeien, van de metafoor van het eiland dat in de zee wegzinkt, veel gebruikt in toespraken en muziek. Niemand keerde terug naar de normaliteit na die oktober. Zij die nog niet geboren waren, erfden nog altijd het gevoel van ongerustheid, de kwetsbaarheid van het aan de rand staan van iets dat een afgrond kan worden.

Datgene wat misschien het meest tot de verbeelding spreekt, is de enorme beslissingskracht die enkele individuen toonden in kwesties van dergelijke immense omvang. Als – in een moment van zwakte – de Sovjets toe hadden gegeven aan de verleiding om de rode knop in de buurt van de vingers van Fidel Castro te laten, zoals hij dat graag had gewild, dan had waarschijnlijk niemand deze tekst gelezen. Sterker nog, deze tekst zou nooit hebben bestaan. Gelukkig vergt het aanbrengen van een nucleaire lading aan een raket en het afvuren daarvan een veel complexere operatie dan enkele rampenfilms ons hebben willen doen geloven. Zeker in 1962, toen de elektronische bedieningsmechanismen enorme doolhoven van stalen kasten nodig hadden in hermetisch afgesloten ruimtes.

De slogans die tijdens die dagen werden gegild op de Cubaanse pleinen zouden nu op bezwaar stuiten, gelet op de publieke opinie die nu aan het begin van de 21ste eeuw heerst. Ze zouden overdreven irrationeel, absurd disproportioneel klinken… tegen het leven. Want, terwijl moeders in Europa hun kinderen in bed stopten met de angst dat er geen ochtend zou aanbreken, herhaalden op de Malecón in Havana spreekkoren het refrein “Als ze komen, dan blijven ze” en, terwijl in de rest van de wereld met pessimistische precisie werd berekend wat weggevaagd zou worden en wat zou blijven staan, klonk op Cuba tot vervelens toe dat wij eerder bereid waren te sterven “dan om slaaf te worden van wie dan ook”. Toen de Sovjet-Unie besloot om de raketten terug te trekken, schreeuwen onverantwoordelijke menigten op straat: “Nikita, flikker, eens gegeven, blijft gegeven”.

Nog geen paar dagen geleden bracht Fidel Castro zelf iets van deze kinderachtige arrogantie weer terug, toen hij bevestigde dat “wij nooit aan iemand excuses zullen vragen voor wat wij deden”. Zijn woorden hadden de intentie om de onvermurwbare houding van de Cubaanse regering tijdens de crisis te bewieroken. Vandaag rest ons ten minste de opluchting dat deze koppige bejaarde van 86 jaar steeds verder afdrijft van de rode knop die het onheil zou hebben ontketend. Elke dag wordt het hem een beetje onmogelijker gemaakt om de wereld politiek te beïnvloeden. De raketcrisis gaat niet nog een keer uitbreken in Cuba, hoeveel oktobers ook in het verschiet liggen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s