Het lege perron

trein

Treinen op het traject Havana-Bejucal, 1835. Afbeelding overgenomen van http://www.lacomunidad.elpais.com

In de vroege ochtend bruist het kleine treinstationnetje van leven. Scholieren in hun nauwsluitende uniformen lopen langs en een krantenverkoper prijst het saaie dagblad Granma aan. Er zijn puntzakjes pinda’s te koop, verkopers die frisdrank aanbieden en verscheidene personen die de hele nacht op een stuk karton op de grond hebben geslapen. De plek zou – wegens de onbeduidende architectuur – het eindstation van een willekeurige spoorlijn waar ook ter wereld kunnen zijn. Alleen, er ontbreekt iets in het tafereel, iets dat schittert door afwezigheid: er is geen enkele trein te zien. De rails zijn leeg en er is geen enkele locomotief te ontwaren en er is zelfs geen fluitsignaal in de verte te horen. Halverwege de ochtend zal er een enkel motorwagonnetje aan komen sukkelen waarop aan de zijkant nog de afkorting DB (Deutsche Bahn) geschilderd staat. De passagiers stappen met tegenzin in, hoewel er altijd nog wel een kind is dat lachend vanuit het raampje zal wuiven.

Cuba had de eerste spoorweg in Latijns-Amerika, die in gebruik werd genomen in net zo’n novembermaand als deze, maar dan 175 jaar geleden. Het traject Havana – Bejucal werd aangelegd tien jaar voordat Spanje – toen het moederland – treinen liet rijden op zijn eigen grondgebied. Maar het is niet alleen een kwestie van data: het spoorwegnet vormde op dit eiland een ruggengraat van waaruit oneindig veel zijlijnen ontsprongen. Het leven in veel dorpjes werd afgemeten tussen de aankomst van de ene trein en de volgende, tussen de aankomst- en vertrektijden die op het bord op elk station verschenen. Het dagelijkse leven was doortrokken van het ‘aroma ‘ dat door de wrijving van het metaal van de wielen op dat van de rails ontstond. Maar vandaag de dag is er nog maar weinig over van die hoofdrol die de spoorwegen speelden. Op een dag zeiden we vanaf het perron ‘vaarwel’ tegen de laatste trein waarin we ons prettig voelden en vanaf dat moment was instappen in een volgende een ongemakkelijke, moeilijke en beklemmende ervaring.

Hoewel men het laatste jaar herstelwerkzaamheden aan de spoorbaan heeft uitgevoerd en het goederenvervoer per trein meer dan verdubbeld is, is de schade die door de Cubaanse spoorwegen is geleden zo ernstig dat die niet in getallen valt uit te drukken. Het grootste probleem is niet het gebrek aan punctualiteit van de treinen, de versleten rijtuigen en de wc’s die zo vies zijn dat je niet meer kan spreken van sanitaire voorzieningen. Evenmin de systematische diefstal van de eigendommen van reizigers, de slechte behandeling waarop de klanten vaak door het spoorwegpersoneel getrakteerd worden, het constant schrappen van vertrekkende treinen of het alarmerende gebrek aan veiligheid op het spoor, zoals blijkt uit de veelvuldige ongelukken. De grootste achteruitgang heeft plaats gevonden in de geest van de Cubanen, voor wie het spoor niet langer het interprovinciale transportmiddel bij uitstek is. Die duizenden mensen, die het ritme van hun leven niet langer afmeten aan het fluitsignaal van de locomotief, die niet langer trots vanuit het raampje staan te zwaaien. Bij het gebruikelijke tafereeltje van de afscheidskus op het perron, van de wapperende zakdoek vanaf het stationnetje, ontbreekt al tientallen jaren de hoofdrolspeler: de trein op punt van vertrek, een ijzeren slang klaar om zijn reis te beginnen langs de ruggengraat van dit Eiland.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s