Taalkundige hervormingen

metalenguaje

Wat er ook gebeurt,

wij zullen nooit toegeven aan chantage,

door geen enkel land of cluster van landen,

hoe machtig ze ook zijn.

Weest gerust, beste lezer, deze tekst gaat niet over dat wat u denkt. Het is geen oproep aan de Koninklijke Academie van de Spaanse Taal om het acceptatieproces van nieuwe woorden te versoepelen en zelfs geen lokmiddel om de spelling van het Castiliaans minder ingewikkeld te maken. Niks daarvan. Als filologe heb ik geruime tijd geleden mijn lier aan de wilgen gehangen en momenteel heb ik meer verstand van bytes en tweets dan van lettergrepen en vervoegingen. Ik praat veel liever over die bijzondere zegswijzen die op Cuba worden gebruikt om economische, politieke en sociale verschijnselen te benoemen. De “hervormingen” die we doormaken lijken meer plaats te vinden op het gebied van de taalkunde en de betekenisleer dan in de tastbare werkelijkheid. Ik zal een paar voorbeelden geven…… stil maar.

In ons land is het mode geworden om maatregelen die simpelweg elementen van de markteconomie aan het systeem toevoegen te benoemen als aanpassing van het socialistische model. Dat wat in ieder ander deel van de wereld wordt verstaan onder “de private sector”, wordt hier aangeduid met “werken voor eigen rekening”. Werklozen worden ook niet gerubriceerd onder het juiste woord, maar dragen het etiket “beschikbare werkkrachten”, een eufemisme om het drama van non-activiteit uit te drukken. Als in de ziekenhuizen drastisch wordt bezuinigd op het aantal röntgenfoto’s en echografieën, wordt dat uitgelegd als “een stimulans om een klinische diagnose te stellen”. Hetgeen, vertaald naar een betrouwbare probleemstelling, wil zeggen dat de arts alles met zijn of haar ogen en handen moet ontdekken, van een fractuur  tot een inwendige bloeding.

De frustratie onder het volk over de hervormingen is slechts een teken van “onbegrip en een gebrek aan discipline”, volgens de officiële lezing. Als dan ook nog die onaangepastheid uitmondt in straatprotesten, dan zijn de deelnemers geen “verontwaardigde burgers” of “proletariërs die hun rechten opeisen” maar “huurlingen” en “contrarevolutionairen”. Op dit Eiland is de uitdrukking “het volk” één van de zovele schuilnamen van de macht, zodat je je de verwarring die dat vaak schept wel kunt voorstellen. Wanneer je leest “door beslissing van het soevereine volk”… of “met deelname van de hele bevolking”, zou je het onderwerp van elk van deze zinnen moeten vervangen door “de Communistische Partij”. Zelfs het choleravirus met zijn zeven letters kan niet bij naam worden genoemd, want het dagblad Granma heeft de uitdrukking “ziekte gepaard gaande met hevige diarree” uitgevonden. En pas op dat je die allerarmste wijken aan de rand van de stad niet “favelas” of “arme wijken” noemt. Nee, dat zijn in de verdraaide betekenisleer die ons omringt “gemeenschappen met weinig bestaansbronnen”.

Ik begrijp er niks van en u evenmin. Een metataal heeft zich genesteld in ons leven en geen enkel woord is meer wat het lijkt. Maar let op, lezer, en “maakt u zich geen zorgen”, wat precies de manier is waarop we dagelijks zeggen dat de situatie verontrustend is.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s