Waar zijn de boeren van Abela?

De compositie is bijna cirkelvormig, compact. Ogen volgen een spiraal die begint bij de schoenen van de zittende man en eindigt bij de haan die een ander vasthoudt. Het is vredig, doet denken aan een goed gesprek en op de achtergrond ziet men een dorpje met huizen opgetrokken van hout en palmbladeren. De zes Cubaanse plattelanders die staan afgebeeld in dit schilderij van Abela zijn even bekend als geplagieerd. Ze hebben zonverweerde gezichten en ietwat inheemse kenmerken. Ze zijn magnetisch, onweerstaanbaar. Onze blik glijdt ook over de details van hun kleding. “Op zijn paasbest”, smetteloze hoed, lange mouwen, misschien extra gestijfd voor de gelegenheid.

Geraakt door de vertrouwdheid van het schilderij, zoek ik het platteland op, loop door de voren waar ik zovaak heb meegeholpen met de oogst van tabak, bonen, knoflook… Ik ga op zoek naar de oorspronkelijke Cubaanse eenheid die de landarbeider is. Echter, onder de verzengende augustuszon, ontmoet ik niet de “landbouwers van Abela”, maar mensen in militair uniform. Olijfgroene broeken, overhemden die al jaren geleden hun epauletten verloren hebben, oude mutsen van een of andere veldslag die nooit plaatsvond. Men is gekleed in uniformen van de landmacht of van binnenlandse zaken, om zo het harde werk op het land op te pakken. Ze hebben weinig keus.

Op de zwarte markt is het makkelijker om een smoking van een hoge pief te kopen, dan een goed overhemd voor de landbouw. Een politiepet kost minder dan een strooien hoed. Leren riemen behoren ook tot het verleden; tegenwoordig is het makkelijker en goedkoper om een exemplaar uit het leger te bemachtigen. Met het schoeisel is ook iets aan de hand. Rubber laarzen zijn schaars en in plaats daarvan dragen de mannen en vrouwen op het land soldatenkistjes. In een land dat tot in de puntjes gemilitariseerd is, gaat dit ook ten koste van de traditie. De huidige boer lijkt – door zijn kleding – meer op een soldaat dan op een agrariër.

Door de centralisatie van overheidswege is de productie van landbouwkleding komen droog te vallen. Zelfs de laatste versoepeling van de regels voor het zelfstandig ondernemerschap heeft daar geen verandering in gebracht. Het gaat hier niet alleen om een economisch onderwerp of een van persoonlijke verzorging; ook onze identiteit  en onze gebruiken en gewoontes worden erdoor geraakt. Een actuele versie van het schilderij van Abela zou ons de indruk geven van een groep soldaten in vervallen kledij die poseren op het land…vlak voordat het ochtendappel begint.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s