Mijn toespraak voor Forum 2000

forum20001

Goedenavond,

Al meer dan 10 jaar geleden kreeg ik voor het eerst “De macht van de machtelozen”, het boek van Vaclav Havel, in handen. Het was gekaft met een pagina van de officiële krant van mijn land, het dagblad van de Communistische Partij van Cuba. Het kaften van boeken was één van de vele manieren om ongemakkelijke teksten die door de regering verboden waren, verborgen te houden voor het oog van informanten en de geheime politie. Op die manier hadden we in het geniep al die verhalen kunnen lezen die het gevolg waren van de val van de Berlijnse muur, over het einde van de Sovjet Unie, de Tsjechische transformatie en over al die andere gebeurtenissen in Oost-Europa. Wij namen kennis van al die transities, sommige lieten trauma’s na, andere waren meer succesvol en met velen droomden we van de overgang die nu weldra zou arriveren op ons Eiland in de Cariben dat al meer dan 50 jaar onderworpen is aan een totalitair systeem. Maar, meer nog dan er naar verlangen, moet er aan transities gewerkt worden. Veranderingsprocessen komen niet vanzelf, burgers moeten ze uitlokken.

Vandaag sta ik in de stad waar Vaclav Havel werd geboren, de man die als geen ander de geest van de transitie belichaamt. Ook sta ik voor velen die, verlangend naar verandering in hun eigen land, de drijvende kracht daarachter waren, die dit proces in eigen persoon stimuleerden. Immers, het zoeken naar de grenzen van meer vrijheid is een wezenlijke component van de menselijke natuur. Die regimes die proberen voor eeuwig in het zadel te blijven, die hun burgers star maken en die hen het verlangen om te dromen van een betere toekomst ontnemen, worden daardoor achterbaks en tegennatuurlijk. In het tijdperk van Vaclav Havel, Lech Walesa en al die andere dissidenten tijdens de communistische regimes waren de methodes van het vreedzame verzet en van het verzet van de vakbonden effectief, zelfs artistieke uitingen stelde men in dienst van de verandering. Nu hebben we ook hulp gekregen van de technologie. Telkens wanneer ik een mobiele telefoon gebruik om een arrestatie te melden of wanneer ik in mijn blog schrijf over de moeilijke situatie waarin zoveel Cubaanse families verkeren, moet ik er aan denken hoe deze maaksels van toetsen en schermpjes activisten uit vroegere perioden behulpzaam hadden kunnen zijn. Hoever zou het bereik van hun stemmen zijn geweest en tot waar zouden projecten via de sociale netwerken hebben kunnen komen met die hele cyberspace die zich nu voor onze ogen opent. Het Internet [WEB 2.0] is zonder twijfel een drijvende kracht voor die geest van overgang die huist in het binnenste van ons allen.

Vandaag is er voor de eerste keer in Forum 2000 een kleine vertegenwoordiging van Cubaanse activisten. Na decennia van insulaire opsluiting waarbij het regime van ons land aan veel dissidenten, aan onafhankelijke journalisten en aan alternatieve bloggers verbood om naar het buitenland te reizen, hebben we een kleine overwinning geboekt met het ontsluiten van de nationale grenzen. Het is een overwinning die beperkt is en nog niet compleet, want er moet er nog veel meer komen: de vrijheid tot vereniging, vrijheid van meningsuiting, het zelf kunnen kiezen wie ons vertegenwoordigen, een einde maken aan de haatcampagnes die nog steeds doorgaan in de Cubaanse straten tegen hen die anders denken over de ideologie die heerst. Toch voelen velen met mij dat Cuba in een overgangsfase zit. Een overgang die plaatsvindt op de meest onomkeerbare en leerzame wijze: van binnenuit, vanuit het bewustzijn van het volk.

Bij uw overgang zullen velen van u hun invloed hebben doen gelden. Velen van u die voor het eerst de vrijheid hebben ervaren, zijn erachter gekomen dat dit niet het einde van de weg betekent, maar dat de vrijheid nieuwe problemen, nieuwe verantwoordelijkheden en nieuwe uitdagingen met zich meebrengt. U hield in uw respectievelijke landen de adem van de verandering op gang en stelde daarbij uw namen en levens in de waagschaal.

Net als de geest van de overgang die besloten ligt in dat boek van Vaclav Havel, gekaft – om het aan het zicht te onttrekken – met de pagina’s van de officiële krant die nog veel rigider en reactionairder is dan u zich kunt indenken. Net zoals met dat boek kan men de overgang verbieden, haar afkeuren, haar tot een vies woord verklaren, haar uitstellen en haar zien als het Grote Kwaad, maar……. komen zal ze.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s