Een jaar van migratiehervormingen…wat is er veranderd?

Terminal 3 van het vliegveld José Martí in Havana

Deze keer mocht zij niet de terminal binnen om hem te zien vertrekken. Een aanplakbiljet waarschuwde dat Aeropuerto José Martí alleen toegankelijk is voor reizigers, niet voor  metgezellen. Vandaar dat ze afscheid hebben genomen voor de ingang. Het is haar tweede zoon die vertrekt sinds een jaar geleden de migratiehervormingen werden geïmplementeerd. Voor haar, zoals voor veel Cubanen, is het een jaar van afscheid nemen geweest.

In de eerste maanden van 2013 zijn zo’n 184.787 personen buiten Cuba gereisd. Velen van hen deden dat voor de allereerste keer. Hoewel de officiële verklaringen proberen te ontkrachten dat het land op de vlucht is geslagen, zijn meer dan de helft van die reizigers niet meer teruggekeerd. Het is ook niet nodig een cijfermatige onderbouwing te hebben. Ieder van ons hoeft slechts om zich heen te kijken om de afwezigen te tellen.

Vanuit een persoonlijk of familiair standpunt, kan elke reis een leven transformeren. Of het nu gaat om een definitieve ontsnapping uit een land waar men niet wilt wonen of het ontdekken wat er aan de andere kant te zien is, het terugzien van familieleden of simpelweg afstand nemen van de dagelijkse routine. De vraag is of de optelsom van al die individuele metamorfosen ervoor kunnen zorgen dat een land verandert. Het antwoord – zoals zo vaak op deze wereld – kan een “ja” zijn en misschien een “nee”.

In het geval van Cuba hebben de vertrekken deels gefunctioneerd als ontsnapping aan de ontevredenheid. Het meest opstandige deel van de samenleving heeft de koffers gepakt om korter of langer weg te blijven. De regering juichte dit toe en profiteerde bovendien van de materiële privileges van deze reizen, die leidden tot meer geldoverboekingen uit het buitenland, meer geïmporteerde consumentenartikelen en meer ontvangen douaneaccijnzen. De schoorsteenloze industrie van migratie.

Voor de activisten van de burgerbeweging die wereldtournees wisten op te zetten was de mogelijkheid buitengewoon. Het laten horen van een eigen stemgeluid in gelegenheden waar men daarvoor slechts moest luisteren naar de officiële staatsopvattingen, dat was al een belangrijke stap vooruit. Men heeft kunnen snuffelen aan de onderwerpen die de huidige wereld bezighoudt waardoor men de eigen standpunten heeft kunnen moderniseren, beter zijn rol in de gemeenschap heeft kunnen definiëren en zich heeft kunnen onderdompelen in trends die over alle landsgrenzen gaan. Het resultaat is niet magisch of onmiddellijk meetbaar, maar zeker positief.

Gedurende al deze tijd mochten de ex-gedetineerden van de Zwarte Lente niet het land uit. Ook het aantal bannelingen dat geen toestemming kreeg om terug te keren nar Cuba ligt aan de hoge kant. Na het groots aangekondigde Wetsvoorstel 302, hebben deze drama’s helaas onvoldoende weerklank gevonden in de media of in de supranationale instanties.

Een groot deel van de bevolking kan zich nog altijd geen paspoort veroorloven. Voor al deze Cubanen is de hervorming iets dat zich afspeelde in de levens van anderen, op televisieschermen of in tijdschriften. Het toeval wil dat dit nu juist dezelfde bevolkingsgroep is die geen mobiel telefoniecontract kan afsluiten, een hotel kan betalen of zich in auto- en vastgoedmarkt kan storten. Het zijn de Cubanen zonder converteerbare peso’s.

2013 was dus een mengelmoes van koffers, vaarwels, terugkomsten, gewiste telefoonnummers in de contactenlijst, verzuchtingen, lange wachtrijen buiten de consulaten, reünies, huisverkopen om de vliegtickets te betalen … Een jaar om te vertrekken en een jaar om achter te blijven.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s