Is D-day aangebroken?

Barrack Obama in gesprek met Raúl Castro

Barrack Obama in gesprek met Raúl Castro

Vandaag is een van die dagen geweest waarover wij ons al op duizenden manieren fantaseerden, maar nooit op de manier zoals die uiteindelijk verliep. Je bereidt je voor op een datum waarop je het einde kunt vieren, de vrienden die terugkeren kunt omhelzen, met een vlaggetje wapperen midden op straat, maar D-day laat op zich wachten. In plaats daarvan komen de gebeurtenissen gefragmenteerd tot ons, een stapje voorwaarts hier, een verlies daar. Zonder kreten als ‘Viva Cuba Libre!‘ en ook geen kurken van de flessen. Dit keerpunt dat we voor altijd op onze kalender zouden aantekenen, moffelt het leven voor ons weg.

De aankondiging door de regeringen van Cuba en de VS van een herstel van de diplomatieke betrekkingen verrast ons te midden van signalen die in de tegengestelde richting wezen en onze afnemende hoop. Raúl Castro had net de derde ronde van de dialoog met de Europese Unie, die gepland stond voor volgende maand, opgeschort en op 10 december j.l. had de repressie zich uitgeleefd op de activisten, zoals op iedere Internationale Dag van de Mensenrechten.

De eerste verrassing was dat het Plein van de Revolutie al 18 maanden in gesprek bleek te zijn met het Witte Huis, terwijl ondertussen de krachtpatserij van de overheid de schroeven van de ideologie aandraaide door op te roepen tot extra waakzaamheid jegens de vijand. Een duidelijk bewijs dat al die speeches van onverzoenlijkheid alleen voor de bühne waren. Terwijl men de burgers van het Eiland deed geloven dat elke stap over de drempel van het Amerikaanse Oficina de Intereses in Havana aangemerkt zou worden als verraad aan het vaderland, zaten de bestuurders in hun olijfgroene pakken al akkoorden te smeden met Uncle Sam. Hoe dubbelhartig die politiek!

Anderzijds zat er zowel in de verklaringen van Obama als in die van Castro een zweem van capitulatie. De Amerikaanse president somde een lange lijst van aanpassingsmaatregelen op om beide naties nader tot elkaar te brengen alvorens de gewenste en zozeer vereiste stappen naar democratie kunnen worden gezet en er openheid in de politiek van ons land komt. De vraag van wat er het eerste was, het gebaar van Havana of de buigzaamheid van Washington is net beantwoord. Echter, het vijgenblad van het Amerikaanse embargo is er nog zodat niemand kan zeggen dat de berusting daarin compleet is geweest.

Raúl Castro van zijn kant beperkte zich tot het aankondigen van de nieuwe maatregelen van Obama en hij refereerde aan het uitwisselen van Alan Gross en andere politieke gevangenen waaraan de Amerikaanse regering belang hecht. Maar in zijn toespraak voor de camera’s van de nationale tv noemde hij geen enkel akkoord of compromis van Cubaanse zijde alsof er geen herstel van de diplomatieke betrekkingen bestond. De agenda van de overkant van de Straat van Florida kenden we in detail, maar de onze bleef, zoals zo vaak, verborgen en geheim.

Hoe dan ook, ondanks de afwezigheid van publieke compromissen van Cubaanse zijde, betekende de gebeurtenis van vandaag een politieke nederlaag. Onder het leiderschap van Fidel Castro zou in de verste verte een akkoord van deze aard niet mogelijk zijn geweest. Want één van de belangrijkste pijlers waarop het Cubaanse systeem leunt, is het bestaan van een permanente rivaal. David kan niet leven zonder Goliath en het ideologisch apparaat heeft zich veel te lang veilig gewaand bij deze tegenstelling.
Zal ik naar toespraken luisteren of zal ik vis gaan kopen?

Op de Carlos III Markt in het centrum ontdekten de klanten verrast dat de grote televisieschermen midden op de dag geen voetbal of videoclips uitzonden, maar een toespraak van Raúl Castro en daarna die van Obama via het kanaal van TeleSur. De eerste toespraak liet de mensen stomverbaasd staan, maar de tweede ging gepaard met handkusjes naar het gezicht van de president van de VS, zeker toen hij de versoepelingen noemde voor het zenden van geld naar Cuba en het delicate thema van de communicatie. De kreet “I love……..” werd hier en daar op een straathoek gehoord.

Er moet ook gezegd worden dat het nieuws sterke concurrentie had, want na jaren van afwezigheid, was er weer vis te krijgen op de gerantsoeneerde markt. Desondanks was bijna iedereen ´s middag op de hoogte en de gedeelde gevoelens waren die van vreugde, opluchting en hoop.

Dit is echter nog maar het begin. Wat ontbreekt is een publiek tijdschema waarmee men de Cubaanse regering kan aanzetten tot het maken van een serie gebaren ten gunste van de democratisering en het respecteren van verscheidenheid. We moeten gebruik maken van de synergie van beide aankondigingen om een publieke belofte te ontlokken, die op zijn minst zou moeten inhouden vier punten van eenstemmigheid die de burgermaatschappij gedurende de laatste maanden heeft ontwikkeld: de bevrijding van alle politieke en gewetensbezwaarde gevangenen; een eind aan politieke onderdrukking; de ratificatie van de convenanten Civiele, Politieke, Economische, Sociale en Culturele Rechten met de daaruit voortvloeiende aanpassing van interne wetten en de erkenning van de Cubaanse burgermaatschappij in en buiten het Eiland. Met deze compromissen zou het ontmantelen van het totalitarisme een aanvang nemen.

Zolang er geen stappen van deze omvang worden gezet, zullen velen van ons blijven denken dat de dag waarnaar we zo verlangen nog niet aanstaande is. Dus laat die vlaggetjes maar in de kast, laat de kurken nog maar in de flessen, het beste is te blijven aandringen zodat D-day uiteindelijk toch aanbreekt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s